Rechtbank wijst voormalig bankkantoor in Breda aan als gemeentelijk monument
De Rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft op 15 april 2026 een opvallende uitspraak gedaan. De rechter heeft het voormalig bankkantoor in Breda aangewezen als gemeentelijk monument.
In deze procedure is Erfgoedvereniging Heemschut in beroep gegaan tegen de weigering van de gemeente Breda om het voormalig effectenkantoor van AMRO aan te wijzen als gemeentelijk monument. Uit onderzoek naar de cultuurhistorische waarde van het gebouw blijkt dat het gebouw een waarde van 3,69 scoort op de gemeentelijke erfgoedmeetlat, die van 0 tot 5 loopt. De rechtbank heeft niet alleen het bestreden besluit vernietigd, maar ook zelf in de zaak voorzien door het gebouw alsnog als gemeentelijk monument aan te wijzen. Deze gang van zaken waarbij de rechter de besluitvorming van het bestuur vervangt, komt in de praktijk slechts zelden voor.
Een belangrijke reden waarom de rechtbank het beroepschrift van eiser gegrond heeft verklaard is dat de gemeente haar besluitvorming onvoldoende heeft gemotiveerd. De rechtbank is er niet van overtuigd dat het belang van woningbouw zou moeten leiden tot sloop van het gebouw. Ook middels herbestemming van het gebouw kunnen er namelijk 300 woningen worden gebouwd. De ontwikkelaar (BVR Groep) zette in op 350 woningen. Dat verschil vindt de rechtbank te klein.
Met betrekking tot de financiële argumenten stelt de rechtbank dat de ontwikkelaar in 2018 / 2019 kon weten dat het gebouw (als Post 65-gebouw) een hoge erfgoedwaarde vertegenwoordigt. Dat moet linksom-of-rechtsom zijn verdisconteert.
De rechtbank oordeelt uiteindelijk dat onvoldoende is gebleken dat het belang van woningbouw en het financieel belang dusdanig zwaar zouden moeten wegen dat die belangen aan aanwijzing van het gebouw als gemeentelijk monument in de weg staan.
De rechtbank heeft vervolgens besloten om zelf in de zaak te voorzien. Daarmee is het gebouw per direct beschermd als gemeentelijk monument, zonder dat een nieuwe besluitvormingsronde door de gemeente nodig is. De uitspraak is van belang voor de praktijk van erfgoedbescherming en bevestigt dat aan de motivering van besluiten over erfgoed hoge eisen worden gesteld. Een beroep op financiële onhaalbaarheid moet concreet worden onderbouwd. Daarnaast volgt uit deze uitspraak dat behoud en herontwikkeling niet als tegengestelde belangen moeten worden benaderd, maar in voorkomend geval juist als verenigbare belangen.
